Je hebt nieuwe LED panelen opgehangen. Ze geven genoeg licht, maar na een uur achter je scherm branden je ogen en begint je hoofd te kloppen. Dan zit het probleem vaak niet in te weinig licht, maar in verblinding. En daar gaat de UGR-waarde over. Nu het 's avonds eerder donker wordt en je meer onder kunstlicht werkt, is dat extra de moeite waard om te snappen. In deze gids leg ik uit wat UGR is, welke waarde je nodig hebt per ruimte, wat het verschil is tussen UGR<19 en UGR<22 en hoe je er bij het kopen van LED verlichting op let.
In het kort
- UGR: staat voor Unified Glare Rating. Het geeft aan hoeveel verblinding een verlichting in een ruimte veroorzaakt. Hoe lager het getal, hoe minder hinder.
- Kantoor en beeldschermwerk: kies UGR<19. Voor tekenwerk is de richtwaarde nog lager, UGR<16.
- Entree en algemene ruimtes: UGR<22 is daar prima. Voor opslag, trappen en archief is UGR<25 de richtwaarde, voor gangen UGR<28.
- Niet hetzelfde als lumen: een lamp met veel lumen kan prettig of verblindend zijn. De afscherming en de plaatsing bepalen het verschil.
- Let op bij kopen: kijk naar de UGR-waarde, de diffuser en of het paneel flikkervrij is.
Spring direct naar:
Wat is UGR?
UGR staat voor Unified Glare Rating. Het is een getal dat aangeeft hoeveel hinderlijke verblinding een verlichtingsinstallatie in een ruimte veroorzaakt. Verblinding ontstaat als je ogen last hebben van te felle lichtpunten in je gezichtsveld, of van weerspiegelingen op je scherm of werkblad. Je ziet minder scherp, je knijpt je ogen dicht en na een tijd word je moe.
Hoe lager, hoe beter
Een lage UGR betekent weinig verblinding. Een waarde onder 15 geeft de minste verblinding, en in de praktijk liggen de meeste waarden tussen 15 en 30. Een armatuur met UGR<19 verblindt dus duidelijk minder dan een armatuur met UGR<25.
Wat betekent het teken < (kleiner dan)?
Je ziet bij LED panelen vaak UGR<19 of UGR<22 staan. Dat betekent dat de berekende waarde onder dat getal blijft. Een paneel met UGR<19 voldoet dus aan de eis voor kantoren, een paneel met UGR<22 aan de eis voor bijvoorbeeld een entree.
Een indicatie, geen garantie voor jouw ruimte
De UGR die een fabrikant opgeeft, is berekend voor een standaard situatie. In jouw ruimte kan de echte waarde net anders uitvallen, door de afmetingen, de plafondhoogte, de kleur van de wanden en waar je zit. Gebruik de waarde daarom als betrouwbare vergelijking tussen lampen, en plaats ze slim (zie de tips verderop).
Welke UGR heb je nodig? De richtwaarden
De richtwaarden staan in de norm NEN-EN 12464-1, de Europese norm voor verlichting van werkplekken binnen. Zo ziet dat er voor de gangbare ruimtes uit:
| Ruimte | Richtwaarde |
|---|---|
| Tekenkamer, technisch tekenen | UGR<16 |
| Kantoor, beeldschermwerk | UGR<19 |
| Entree en ontvangst | UGR<22 |
| Opslag, archief, trappen en liften | UGR<25 |
| Gangen en verkeersruimtes | UGR<28 |
| Werkplaats en productie | Hangt af van het werk: hoe fijner het werk, hoe lager de waarde |
Wat bepaalt de UGR van een lamp?
UGR is geen eigenschap van de lichtbron alleen. Het gaat om het hele armatuur en de ruimte. Dit zijn de factoren die het meeste uitmaken:
De diffuser
Een goede diffuser verdeelt het licht over een groter oppervlak, waardoor er geen felle lichtpunten zijn. Panelen met een prisma- of matte diffuser verblinden daardoor veel minder dan een kale LED-chip of een open spot.
De helderheid van het oppervlak
Niet alleen het aantal lumen telt, maar ook hoeveel licht uit één klein vlak komt. Veel lumen uit een klein oppervlak is fel en hinderlijk, dezelfde lumen uit een groot paneel is rustiger. Wat lumen betekent lees je in Wat is lumen?.
De inbouw en de kijkhoek
Een paneel dat vlak in het plafond zit, is vanuit een schuine hoek minder zichtbaar dan een hangend armatuur. Verblinding hangt ook af van hoe je naar het licht kijkt: recht onder een lamp zie je het niet, vanaf de overkant van de ruimte wel.
De ruimte zelf
Lichte, matte wanden en een licht plafond verdelen het licht beter. Glanzende vloeren, glazen wanden en glimmende bureaus spiegelen het licht juist terug in je ogen.
Zo kies je de juiste LED verlichting in vijf stappen
1. Bepaal wat je in de ruimte doet
Werk je uren achter een beeldscherm, dan wil je UGR<19. Is het een entree, hal of magazijn, dan is een hogere waarde acceptabel.
2. Kies de UGR die daarbij past
Gebruik de tabel hierboven. Wil je een extra marge, kies dan een lagere waarde dan de eis. Een paneel met UGR<19 kun je overal gebruiken waar UGR<22 volstaat, andersom niet.
3. Bepaal hoeveel licht je nodig hebt
Voor kantoorwerk wordt meestal rond 500 lux op het werkvlak aangehouden. Hoeveel panelen je daarvoor nodig hebt, hangt af van het oppervlak en de lumen per paneel. Een rekenvoorbeeld staat in Wat is lumen? Lumen, watt en lux simpel uitgelegd.
4. Kies de lichtkleur
Voor kantoor is koelwit 4000K de bekende keuze: helder en neutraal. 5000K en 6000K zijn scherper en passen bij werkplaatsen en technische ruimtes. Zie Kleurtemperatuur LED.
5. Controleer flikkervrij en kleurweergave
Een lamp die niet verblindt maar wel flikkert, is nog steeds vermoeiend. Kies een flikkervrij paneel met een goede kleurweergave (CRI 80 of hoger). Meer over flikkeren lees je in LED-verlichting problemen oplossen.
Welke UGR per ruimte? Mijn keuze
Kantoor en beeldschermwerk: UGR<19
Voor een kantoor, praktijkruimte of vergaderruimte kies je een paneel met UGR<19. Ik heb ze in de maat 60x60 cm als koelwit 5000K en daglichtwit 6000K, 5000 lumen (25W/18W), per doos van 8 stuks voor € 339,95. Dat is ongeveer € 42,50 per paneel. Heb je een plafond met net iets grotere vakken, dan is er ook de 62x62 cm variant (€ 364,95 per doos van 8).
Lange smalle ruimtes: het paneel van 30x120 cm
Past het beter bij je plafond of je gang, kies dan het LED paneel 30x120 cm, UGR<19, koelwit 4000K (€ 364,95 per doos van 8). Dit is de kleurtemperatuur die voor kantoor het vaakst gekozen wordt. Ook in 5000K en 6000K.
Entree, winkel en algemene ruimtes: UGR<22
Waar niemand uren achter een scherm zit, is UGR<22 voldoende en scheelt het in de prijs. Bijvoorbeeld het LED paneel 60x60 cm, 36W, 3960 lumen, koelwit 4000K (€ 159,95 per doos van 8, dus ongeveer € 20 per paneel) of de zuinige versie van 28W met 4200 lumen (€ 179,95 per doos van 8).
Werkplaats, magazijn en loods
Hier hangen de lampen hoger en is de eis vaak minder streng, maar fijn werk vraagt om rustig licht. Kijk bij de LED high bays en lees LED verlichting werkplaats: hoeveel lux en welke lampen? en Professionele LED verlichting voor bedrijfshal, magazijn, kantoor en terrein.
Thuiskantoor
Werk je thuis veel achter een scherm, dan gelden dezelfde principes als op kantoor: kies UGR<19 en plaats het licht slim. Zie Bureauverlichting voor thuiswerken en de collectie LED verlichting kantoor. Heb je maar een of twee panelen nodig, stuur me dan een berichtje, dan denk ik met je mee.
Plaatsing: zo voorkom je verblinding
Ook met een lage UGR kun je door een slechte plek nog last krijgen. Deze regels helpen:
Hang het licht niet recht boven of achter je scherm
Het licht weerspiegelt dan in je beeldscherm. Zet panelen liever naast en boven je werkplek, in rijen die lopen langs de kijkrichting.
Zet je scherm haaks op het raam
Daglicht en kunstlicht tegelijk geven snel weerspiegelingen. Een scherm dat haaks op het raam staat, heeft daar het minste last van.
Kies matte oppervlakken
Een mat bureaublad en matte wanden zorgen dat het licht zacht blijft. Glans zorgt voor lichtvlekken.
Verdeel het licht over meer armaturen
Liever meerdere panelen met gemiddeld licht dan één zeer fel punt. Zo is de verlichting gelijkmatig en zijn er geen donkere hoeken.
Veelgemaakte fouten
Alleen op lumen kopen
Een paneel met veel lumen en een slechte diffuser is fel, niet prettig. Kijk ook naar de UGR-waarde.
UGR<22 in een kantoor met beeldschermwerk
UGR<22 voldoet voor een entree, niet voor een kantoor. Kies daar UGR<19.
Open spots en kale lampen op ooghoogte
Spots zonder afscherming zijn de bekendste veroorzaker van verblinding. Hoe je spots goed plaatst lees je in LED spots plaatsen.
Een oude TL-armatuur vervangen zonder te kijken naar de afscherming
LED buizen in een oude armatuur zonder goede afscherming verblinden snel. Een LED paneel is vaak de betere vervanger. Zie TL vervangen door LED.
📩 Meer LED-tips in je mailbox?
Meld je aan en je krijgt meteen 5% welkomstkorting in je mailbox. Daarna stuur ik je af en toe een nieuwe LED-tip. Afmelden kan altijd.
Veelgestelde vragen
Wat betekent UGR?
Wat is het verschil tussen UGR<19 en UGR<22?
Welke UGR heb ik nodig voor een thuiskantoor?
Is een lagere UGR altijd beter?
Heeft UGR iets te maken met lumen?
Waar vind ik de UGR-waarde van een lamp?
Is UGR wettelijk verplicht?
Welke lichtkleur past bij een lage UGR?
Groet,
Bas / LEDPLANET.NL